Paradoks niedożywienia w cukrzycy.
Cukrzyca kojarzy nam się zazwyczaj z nadmiarem, często ze zbyt wysokim poziomem cukru we krwi czy nadwagą. To sprawia, że problem niedożywienia u diabetyków jest często niedostrzegany lub bagatelizowany. Niedożywienie to bardzo niebezpieczny stan, który osłabia wiele narządów i utrudnia powrót do pełnej sprawności.
Poniżej wyjaśniamy, jak rozpoznać sygnały niedożywienia i jak bezpiecznie wspierać organizm za pomocą specjalistycznych preparatów odżywczych (żywienia medycznego - ONS).

Spis treści:

  1. Czym jest niedożywienie u osób z cukrzycą i jak je rozpoznać?
  2. Kiedy niedożywienia „nie widać”
  3. Jak rozpoznać ryzyko niedożywienia - praktyczne wskazówki
  4. Konsekwencje niedożywienia - dlaczego to „błędne koło”?
  5. Kiedy włącza się żywienie medyczne?
  6. Praktyczny poradnik dla pacjenta: jak stosować żywienie medyczne?
  7. Kiedy najlepiej pić preparat?
  8. Triki kulinarne – jakie są sposoby na stosowanie żywienia medycznego?
  9. Współpraca z lekarzem i monitorowanie
  10. Podsumowanie

Czym jest niedożywienie u osób z cukrzycą i jak je rozpoznać?

Niedożywienie to nie tylko niska masa ciała. To przede wszystkim niedobory białka, witamin, składników mineralnych, co prowadzi do utraty sił i problemów np. z odpornością. Niedożywienie w cukrzycy to stan, w którym organizmowi brakuje nie tylko energii, ale przede wszystkim „zasobów”, aby działać prawidłowo.

U osób z cukrzycą często mamy do czynienia z tzw. głodem wewnątrz komórki. Nawet jeśli poziom cukru (glukozy) we krwi jest bardzo wysoki, organizm nie potrafi go efektywnie wykorzystać jako paliwa. W efekcie, jeśli codzienne żywienie nie dostarcza właściwej ilości białka – organizm aby przetrwać, zaczyna „zjadać” własne mięśnie. Dlatego niedożywienie to nie tylko niska masa ciała, to przede wszystkim utrata sił, odporności i zdolności do regeneracji.

Kiedy niedożywienia „nie widać”

Często spotykamy pacjentów z nadwagą, którzy na pierwszy rzut oka wyglądają na dobrze odżywionych natomiast realnie mają mało mięśni (ich miejsce zajmuje tkanka tłuszczowa). Pacjent czuje się słaby, ma trudności z chodzeniem i codziennymi czynnościami, mimo że jego BMI jest w normie lub często powyżej normy. To tzw. niedożywienie jakościowe lub otyłość sarkopeniczna – organizmowi brakuje budulca do regeneracji.

Jak rozpoznać ryzyko niedożywienia - praktyczne wskazówki

Warto obserwować codzienne sygnały, które wysyła organizm:

Ubrania i dodatki: Czy pasek od spodni zapinasz o dziurkę dalej? Czy zegarek lub proteza zębowa stały się luźne? To często pierwszy objaw chudnięcia, którego nie widać na wadze.

Siła fizyczna: Czy trudniej jest Ci wstać z fotela bez podpierania się? Czy zakupy wydają się cięższe niż zwykle? Czy wejście na pierwsze piętro stało się wyzwaniem?

Apetyt: Czy potrafisz ”zmieścić” mniej niż wcześniej? Czy zostawiasz na talerzu więcej niż 1/4 posiłku przez kilka dni z rzędu? Czy jedzenie przestało Ci smakować?

Skóra i rany: Czy skóra stała się sucha, papierowa, a drobne skaleczenia goją się znacznie dłużej niż kiedyś?

Niedożywienia – kryteria medyczne

Lekarz diagnozując niedożywienie, bierze pod uwagę 3 czynniki (tzw. skala MUST):

  • Ocena masy ciała (BMI mniejsze niż 20)
  • Ocena utraty masy ciała (nieplanowana utrata masy ciała w ciągu ostatnich 3–6 miesięcy więcej niż -5%)
  • Ocena wpływu ostrej choroby (jeśli pacjent jest ciężko chory i nie było lub prawdopodobnie nie będzie spożycia wystarczającej ilości żywności przez więcej niż 5 dni)

Konsekwencje niedożywienia - dlaczego to „błędne koło”?

Niedożywienie i cukrzyca wzajemnie się napędzają:

  1. „Huśtawki” cukru: Niedożywiony organizm nie ma zapasów energii, co prowadzi do spadków cukru (hipoglikemii). Organizm reaguje na to wyrzutem hormonów, które z kolei powodują gwałtowny skok cukru. Takie skoki mają negatywny wpływ na organizm m.in. mogą niszczyć Twoje naczynia krwionośne.
  2. Słaba odporność: Bez białka organizm nie produkuje przeciwciał. Oznacza to zazwyczaj częstsze infekcje i powikłania pooperacyjne.
  3. Problemy z ranami: Brak odpowiednich składników sprawia, że rany (nawet niewielkie) goją się dużo dłużej, a nawet mogą się zamienić w rany przewlekłe.

Kiedy włącza się żywienie medyczne?

Doustne preparaty odżywcze (ang. Oral Nutritional Supplements – ONS) to specjalistyczna żywność medyczna. Powinny pojawić się w planie terapii, gdy:

  • Nie jesteś w stanie zjeść tradycyjnego posiłku w całości,
  • Straciłeś na wadze i czujesz zmęczenie,
  • Czeka Cię operacja (warto odżywić organizm przed zabiegiem, a także po nim – w okresie rekonwalescencji w domu),
  • Jesteś w czasie przed, w trakcie i po szpitalu,
  • Jesteś po udarze mózgu.

ZAPAMIĘTAJ: W aptekach jest dostępne żywienie medyczne stworzone z myślą o pacjentach z cukrzycą, o odpowiednim składzie, który odżywia organizm a jednocześnie nie powoduje skoków glikemii (np. Nutridrink Diasip).

Praktyczny poradnik dla pacjenta: jak stosować żywienie medyczne?

Samo kupienie preparatu to połowa sukcesu. Ważne jest to, jak go spożywasz, aby przyniósł najwięcej korzyści.

  1. Systematyczność

Stan odżywienia nie poprawia się z dnia na dzień – wymaga czasu. Dlatego kluczowe jest stosowanie żywienia medycznego każdego dnia we właściwej ilości i monitorowanie postępów – zgodnie z zaleceniami lekarza oraz wizyty kontrolne co około miesiąc. Nie przerywaj interwencji żywieniowej na własną rękę, żywienie medyczne stosuje się aż do osiągnięcia celów żywieniowych.

  1. Złota zasada: pij powoli

To jedna z ważniejszych praktycznych informacji dla osoby z cukrzycą. Jedną butelkę (200 ml) należy pić małymi łykami przez 20 do 30 minut. Dlaczego? Pijąc powoli, pozwalasz energii i składnikom odżywczym uwalniać się stopniowo. Możesz użyć do tego słomki, co naturalnie spowalnia picie.

Kiedy najlepiej pić preparat?

Nie ma jednej ustalonej pory – najważniejsze by stosować żywienie medyczne każdego dnia, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Są różne możliwości:

  • Jako podwieczorek lub dodatkowe drugie śniadanie: jako dodatkowy posiłek, pomiędzy głównymi posiłkami
  • Przed snem: wypicie porcji preparatu wieczorem to może być dodatkowy sposób na uniknięcie nocnych spadków cukru i tzw. „efektu brzasku” (wysokiego cukru rano).
  • Po aktywności fizycznej: jeśli jesteś po dłuższym spacerze lub rehabilitacji, wtedy apetyt jest najlepszy

Triki kulinarne – jakie są sposoby na stosowanie żywienia medycznego?

Jeśli smak preparatu Ci nie odpowiada lub po prostu chcesz urozmaicić jego stosowanie:

  • Schłodź go: Preparaty prosto z lodówki smakują najlepiej, przypominają gęsty koktajl mleczny.
  • Zrób lody: Możesz przelać produkt do foremek na lody i zamrozić. To świetna ulga, jeśli masz suchość w ustach, rany w jamie ustnej lub nie masz ochoty na nic płynnego. Dodatkowo forma mrożona sprawia, że preparat jest odczuwany jako mniej słodki.
  • Zmieszaj z owocami: świeżymi lub mrożonymi np. w formie smoothie
  • Dodaj soku z cytryny: jeżeli pacjent nie lubi słodkiego smaku
  • Rozcieńcz wodą: jeżeli pacjent nie lubi słodkiego smaku, jest to jednak tylko możliwe gdy nadal wypija się całą porcję (przy braku apetytu to może być wyzwaniem, wtedy rozcieńczanie nie jest dobrą strategią)
  • Dodaj do ulubionych dań (zamiast mleka lub śmietany):
    • Wlej preparat waniliowy do kawy, kawy zbożowej lub kakao: ich gorzkawy smak dobrze komponuje się ze smakiem żywienia medycznego
    • Wymieszaj go z chudym twarogiem – otrzymasz pyszny serek.
    • Dodaj do ugotowanych płatków owsianych lub jaglanki (dodawaj na samym końcu, po ugotowaniu).
  • Ważne: Nie gotuj preparatu – wysoka temperatura niszczy niektóre witaminy. Można go jednak lekko podgrzać (do około 40 stopni).

Co zrobić, gdy czujesz pełność w żołądku? Jeśli nie możesz wypić całej butelki na raz, podziel ją na dwie mniejsze porcje (np. po 100 ml). Po otwarciu preparat może stać w lodówce do 24 godzin.

Współpraca z lekarzem i monitorowanie

  1. Sprawdzaj swój poziom cukru: W pierwszym tygodniu mierz poziom glukozy ok. 1-2 godziny po wypiciu preparatu. Zapisuj te wyniki, pomogą lekarzowi ocenić, jak Twój organizm reaguje i czy nie zmienić schematu stosowania żywienia medycznego.
  2. Zadbaj o nawodnienie: Preparaty ONS są skondensowane. Pamiętaj, aby w ciągu dnia pić odpowiednią ilość wody.
  3. Bądź cierpliwy: Twój stan odżywienia i Twoje mięśnie nie odbudują się w jeden dzień. Ile to będzie trwało to kwestia bardzo indywidualna. Zazwyczaj pierwsze zmiany np. więcej energii możesz poczuć po około 2 tygodniach. Na poprawę stanu odżywienia i siły zazwyczaj trzeba poczekać, poprawa może nastąpić po około 6-8 tygodniach regularnego stosowania żywienia medycznego.

Podsumowanie

W cukrzycy niedożywienie zdarza się częściej, niż mogłoby się wydawać — nawet u co trzeciej osoby. Nie zawsze widać to po masie ciała, ale wpływa to na siłę, odporność i ogólne samopoczucie. Gdy masz mniejszy apetyt, jesz mniej lub potrzebujesz więcej energii, pomocne może być żywienie medyczne stworzone specjalnie dla diabetyków np. Nutridrink Diasip. Pamiętaj, że każdy łyk wypity powoli to krok w stronę szybszego powrotu do zdrowia i lepszego samopoczucia.

 

 

Nutridrink Diasip to żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Do postępowania dietetycznego u pacjentów z cukrzycą lub hiperglikemią, którzy są niedożywieni lub zagrożeni niedożywieniem. Stosować pod nadzorem lekarza.